امروز سه شنبه 22 آبان 1397 - Tue 11 13 2018

آخرین زمان بروزرسانی FTM_DATE_FORMAT_LASTUPDATE

دی بلال مارش ملی لرها

  • مشاهده در قالب پی دی اف
میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

دی بلال" مارش ملی ﻟُﺮها….

آهنگ و تصنیف دی بلال , چنان بین بختیاری ها, مشهور و زبانزد بوده است که" ژان پیر دیگارد" مردمشناس فرانسوی , آن را به شوخی " مارش ملی بختیاری ها " خوانده است ! اما درست تر آنکه این تصنیف و آهنگ را" مارش ملی همه ﻟُﺮهای جنوبی" بخوانیم چرا که از کرانه های خلیج فارس؛ بینﻟُﺮهای لیراوی و گناوه و لرهای ممسنی و بویراحمد تا ازنا و الیگودرز بینﻟُﺮهای بختیاری ها, این میراث بین همه لرها مشترک است !

دی بلال , عاشقانه ترین منظومه لری در بین ﻟُﺮهای جنوبی و لرستان جنوبی است که روایت عشق و هجران و فراغ عشاق جوان است .تعداد ابیات این منظومه نامعلوم است و هرکس پارچه ایی از اشعار را از حفظ است . دی بلال , سمبل معشوقی افسانه ای است. آنچنانکه گاه در این ابیات, دی بلال, دخترزیبارویی وصف می شود که همه جوانان قبایل دل در گرو عشق او بسته اند ..

*دی بلال , مینا دوخال , مال وند, به بندار

تیر بکو , جاهل بگر , چی لک چندار

گاه در هیأت سارا زنی (زن جاافتاده ) , بیوه سار , شوی ازدست داده , اما زیبا و دلربا ظاهر می شود !

*دی بلال , ره سر او خوس تیله, گرگس

افتو زی من چکس , مه زی وه برگس

درباره ریشه یابی اصطلاح دی بلال , نظرات و گمان ها نادرست و دور از ذهن بسیار است و بسیاری به خطا رفته اند و گمان برده اند که این واژه از گل لاله گرفته شده است که نادرست هست چرا که ما به گل لاله. لاله می گفتیم و می گوییم و لال متداول نیست .

حقیقت آنکه" بیلال ", نام دخترانه لری است که در بین بختیاری ها تا چندی پیش رایج بوده است . آنچنانکه بانویی از فامیل های نزدیک ما , زنی بود که " بی وی لال " یا به اختصار " بیلال" خوانده می شد .

*دی بلال , به چه معنی است ؟

"دی " که گویا لقب است گونه ایی اختصار شده از کلمه " دده " و ددو" به معنی خواهر است . آمدن این لقب بر سر نام دختران به مفهوم تحبیب و عزیز شمردن او و برسر نام زنان به جهت احترام و حرمت آنهاست . " دی " اما در لهجه جنوبی لری بختیاری و در لری بویراحمد و ممسنی نه به معنی خواهر که به معنی مادر و شکلی دیگر از واژه" دا" است .

* "بی " تخفیف و مختصر شده " بی وی " یعنی بانو , خاتون و مقصود زنان خوانین و دختران بزرگان است . برای احترام به خانم , جلوی نام آنها بکار برده می شود مثل: بی ناز , بی گل , بی لال..

* "لال " در زبان لری دارای چند مفهوم است . یکی به مفهوم" هموار , صاف و صیقلی , یکدست , یکسان , " است . مثلا : تله لال : یعنی صخره صاف . لالی یعنی همواری, زمین مسطح (نام دشت لالی در شمال مسجدسلیمان از آن گرفته شده است ).

لال , مفهومی دیگر نیز دارد که به معنی عروس و عروسک است که واژه کهن لری بوده که هم اکنون منسوخ شده است .

"لال " و صورت های دیگرش" لیل" و" لول " و همینطور صورت قدیمی ترش در یک نسخه نامه لری قدیمی از قرن یازدهم منتسب به سعدی شیرازی که در زیر این واژه, کاتب نامه لری , معنی اش را به فارسی "همسر "نوشته در حقیقت همان " لیل " در ﻟُﺮی لکی به معنی همسر و یار است .

لال در لری کهن بختیاری به معنی عروس است همچنانکه اشعار عروسی را , اشعار" دوالالی" یعنی اشعار درباره دوا (داماد) و لال (عروس ) ) می گویند . در منطقه چارمحال به این اشعار "دوما لیلی " می گویند .

در لری ممسنی "لیلی" به معنی عروسک است .

در لری بختیاری نیز به عروسک بازی کردن " لال بهیگ" کردن می گویند که هم واژه کهن تر لری لال (عروس , عروسک , همسر. یار) در آن هست و هم وا ژه ي" بهیگ" که باز به معنی عروس است .

با این تفسیر می توان گفت که بلال در اساس بیلال> بی وی لال بوده یعنی بی عروس یا بی بی عروس یا خانم عروس که مقصود و منظور دختری بوده که از فرط زیبایی به عروسک مانند بوده است .

*سبک و شیوه دی بلال خوانی , بین بویراحمدی ها , بختیاری ها , کهگیلویه ایی و ممسنی ها متفاوت است

نویسنده:نامشخص

منبع : کانال تلگرامی مکوندی ها (https://t.me/MakvandiyaL)

محل کنونی شما