امروز پنجشنبه 23 آذر 1396 - Thu 12 14 2017

آخرین زمان بروزرسانی FTM_DATE_FORMAT_LASTUPDATE

سرای پرنیان؛ایران

  • مشاهده در قالب پی دی اف
میانگین امتیار کاربران: / 0
ضعیفعالی 

سرای پرنیان؛ ایران /اسماعیل مکوندی

سرزمین ایران هماره گاهباره ی آرا وعقاید ومذاهب گوناگون بوده است. ازمراجعه وپژوهش به تاریخ پیش از اسلام سرزمین مان درمی یابیم که علاوه بر دیانت رسمی و دولتی، همیشه مذاهب و فرقه ها ونحله های مختلفی وجود داشته است که گاه به علت قدرت (که امروزه تعریف دیگری از توانمندی دولت‌ها داریم و ترادف آن با میزان تحمل عقایدمخالف سنجیده میگردد)آن مذهب و دیدگاه های غیررسمی درحالت زیر زمینی به حیات خود ادامه می دادند وگاه درصورت سازش ومدارا ومصالحه دردسترس همگان قرارمیگرفت. عقاید ومذاهبی مانند؛زروانی، یهودی، مسیحی، مزدکی، مانوی، مهرپرستی (میترائیسم) بودایی و سوفسطایی ازاین دسته اند.این مسالمت وسازش و احترام به نگرش های غیر دولتی و رسمی، صورت خوشی در تاریخ ایران پس ازاسلام دردوره ی مامون خلیفه ی عباسی نمودارگشت تاجایی که در حضور خلیفه جلسات بحث و نقد ادیان مختلف مجال ظهور و دوام یافت.

با افول سلسله ی ساسانی و ورود اسلام متون متعدد ی توسط پارسیان هند(ایرانیانی که به سبب ناخشنودی وسختگیری های حکومت تازه،به کشورهایی همجوار و ازجمله به هندوستان مهاجرت نمودند) ازگزند نابودی نجات یافتند،گرچه میدانیم بسیاری ازآن متون( که بازمانده ازتمدن های ایران و کشورهای پیرامون درطی قرنها جمع آوری شده بود) شوربحتانه ازبین رفت. آنچه هم اکنون بدست ما رسیده یا تحفه ی ایرانیان فرهنگ دوست مهاجر است ویا ترجمه ی عربی گشته ای ست که بازهم توسط ایرانیان وارد گشته دربخش دیوانی و رسایل خلفاء عصرعباسی ست.

دراین مبحث علاقمند به شناسایی مختصری ازاین مجموعه ی نفیس که شامل کتب دینی، اندرزنامه ها و وصایا ی بزرگان است درحد بضاعت و آستانه ی شکیبایی علاقمندان به فرهنگ و ادب این سامان که بی شک دربرگیرنده ی هویت و شخصیت فرهنگی و رازماندگاری ما ایرانیان میباشد بپردازم. کتاب های ارزشمند ی همچون ؛

بندهشن، دینکرت، شکند گمانیک و چار، داتستان دینیک، رساله ی جاماسب نامگ، زندوهومن یسن، داستان ماتیکان یوشت فریان، ارتای ویراف نامگ، اندرزهای گزیده ی اندرزپوریوتکیشان، وصیت نامه بوذرجمهربه ایاتکاروزرگمهر، اندرزنامه خسروگواتان، رساله ی آذر بادمارااسپندان،رساله ی پهلوی اندرزدانایان به مزدیسنان، کتیبه ی کریتر، رساله ی حکمت آمیز جاویدان خرد، نامیکهای منوچهر، اندرآیین نامک نپشتن، خوتای نامک، نامه ی تنسر به گشنسب شاه تبرستان، کارنامک ارتخشیر پاپکان و درخت آسوریک اوت بوز (درخت آسوری و بز)که گفت و شنودی شاعرانه رابین نخل و بزمطرح میکند.

اینک اما،"خوتای نامک.

مجموعه ای از تاریخ افسانه ای ایران دراواخردولت ساسانی که در واقع یک نوع درهم آمیزی اسطوره وتاریخ است، تصویری دستکم ازوقایع تمام گذشته ی ایران است.

گرچه اصل این متن کهن به فرهنگ طبقات فرادست متعلق بود اما مردمان پایین دست نیز که تاریخ و حیات گذشته سرزمینمان را درآن منعکس میدیدند درنقل وروایت بخش های حماسی اش، باغرور وسربلندی جوشن اسطوره ایش رابرقامت کشیدند.

این کتاب درزمان خسرو انوشیروان جمع وتدوین نهایی اش تا اواخر سالهای سلطنت خسروپرویز بدرازا کشید ه شد.تکمیل آن و اتمام نهایی این نسخه به اهتمام ونبوغ وحافظه ی دوتن انجام پذیرفت. یکی از آنها موبد موبدان "فرخان نام"ودیگری که همنشین پادشاه خسروپرویز بودودرتاریخ به نام "رامین نام " ازوی نام برده شده است.

اما شوربختانه اصل این متن گرانبها که به خط و انشای زبان پهلوی بودازمیان رفته، وتنها برگردان عربی آن که توسط "عبدالله بن المقفع"(متوفی به سال143)که ادیب ودبیرعربی نویس معروف ایرانی تحت عنوان جدیدی به نام "سیرالملوک "ادامه ی حیات یافت.

علاوه برآن بخش هایی ازاین روایت درکتاب "سنی ملوک الارض و الانبیا "ی حمزه ی اصفهانی و"الفهرست "ابن الندیم،" آثارالباقیه ی ابوریحان بیرونی وهمچنین در"تاریخ بلعمی "وحتادرمقدمه ی "شاهنامه ی ابومنصوری "نیزهست که مامیدانیم شاهنامه ی اخیرماخذ عمده ی حکیم ابوالقاسم فردوسی پدرفرهنگ ایران زمین بود که درشاهکار جاودانه و بی بدیل خود که شناسنامه وسندسیم سرب مالکیت ماست را به یادگارنهاد.

منابع ؛

1از گذشته ادبی ایران تالیف دکترزرین کوب* 2تاریخ طبری -مقدمه ی نولدکه، ایرانیان و اعراب *3کارنامه شاهان، تالیف. کریستنسن *4مجمل التواریخ والقصص به تصحیح م. بهار/79

محل کنونی شما