امروز چهارشنبه 2 خرداد 1397 - Wed 05 23 2018

آخرین زمان بروزرسانی FTM_DATE_FORMAT_LASTUPDATE

مکوند از سردسیر تا گرمسیر

  • مشاهده در قالب پی دی اف


طـــایفــه مکـــــوند..... کر یم امیری ــ وبلاگ دره خرزهره

:از اینکه مکوندی ها ابتدا درکجا بوده واز کجا به این سرزمین فعلیشان آمده ا ند اطلاعات متعددی وجودداردامادقیق ترین وجامع ترین نظریات نقل شده ازمورخین وقلم زنان عرصه تاریخ  وهمچنین نقل وقول های افراد بزرگ وصاحب نظر برخی از طوایف ایل بختیاری وطایفه مکوند (افرادی که نام آنهادر بخش منابع وماخذ آمده است)بدین گونه  میباشد .مکوندی ها قریب به چهار قرن پیش (اواخرقرن دهم تااوایل قرن یازدهم هـ ـ ق )به سرزمین بختیاری (محل سکونت فعلیشان )عزیمت نموده که پس از بیرون راندن شیرالی هاازاین خاک بر جای آنهامستقر شدندویکی از قدرتمند ترین طوایف بختیاری محسوب میشدند. مکوندی ها دراین مدت باطوایف بزرگ و قدرتمندی چون زنگنه . ممبینی .گلگیری وکردزنگنه  همجوار بوده ووصلت های متعددی بین آنها صورت گرفته است که ریشه الفت وبرادری را بین آنها بیش از پیش مستحکم تر نموده .وزندگی سرشار از دوستی ویگانگی رادرکنار هم سپری می نمایند.

برخی ازدست نوشته ها واسنادوگفتار گذشتگان حاکی ازآن است که جایگاه اوليه طايفه مكوند در سردسير حدود دژسپيد ممسنى وگرمسير آنها در ماهور ميلاتى قلعه گل و قلعه جلادكان بوده. (ناحيه اى درنزديكي شمال سردشت زيدون).در اواخر قرن دهم و اوايل قرن يازدهم ميلادي طايفه مكوند به همراه برخي طوايف ديگر از جمله (ممبيني، بتوندي، گتوندي، تمبي وگلگیری...) به دعوت يكي از علماي معروف كهگيلويه به نام (ميرعلي اسماعيلي) براى حمايت از (نواده دروغين شاه سلطان حسين صفوي) يعني »صفي ميرزا «جهت جنگ با نادر شاه وارد دهدشت شدند. »

طایفه مکوند شامل تیره ها ی زیل می باشد

۱ـ کایــد              (سمت کلانتری این طایفه شجاع را عهده داربوده اند محل سکونتشان روستاهای  جارو ـ رودزردکایدرفیع ـ دره خرزهره میباشد)

۲ـ کپـنبور         (محل سکونت این تیره روستاهای دیمه در ب وطوله مباشد)

۳ـ کـله ای         ( این تیره درروستای شاه نشین سکونت دارند )

۴ـ کاردآهـن      (محل سکونت این تیره روستای آبلشکر سفلی میباشد )

۵ـ بوالفـریسی   (ابوالفارسی این تیردرشاه نشین و پاپر سکونت داشته اند )

۶ ـ کاداری        (این تیره در روستای قلعه گاری یاقلعه گبری ساکن بوده اند)

۷ـ  چهاربنیچه    (این تیره درمنطقه سی مایلی ساکن میباشند )

۸ ـ  اولاله         (اولاد له. محل سکونت این تیره روستا ی سرتیوک میباشد)

۹ـ شرفینی      (شرف الدینی .محل سکونت این تیره روستای سرتیوک میباشد)

۱۰ـ دشمنزیاری( محل سکونت این تیره روستای مه سنبلی  وپربیکس میباشد)

۱۱ـ کته بری     (محل سکونت این تیره روستای گور کردمیباشد)

۱۲ـ تنبی           ( محل سکونت این تیره روستای آبلشکر وسطی میباشد)

۱۳ـ لک             (محل سکونت این تیره روستای سرتیوک میباشد)

هنری فیلددرکتاب مردم شناسی می گوید شیرالی ها درسال ۱۲۵۶هـ ق ازبهبهان به طرف رامهرمز کوچیده ودرناحیه جانکی گرمسیر مستقر شدندودرآنجا با مکوندی ها که قبلا درآن ناحیه سکونت داشته اند به زد وخورد پرداختند وسرانجام مکوندی ها آنهارا از ناحیه جانکی بیرون رانده وخود بجای آنان اقامت گزیدند (۱)

جهانگیر قائم مقامی درمجله یادگار ومجله ژاندارمری مینویسد : مکوندی ها بین قرن دهم ویازدهم هـ ق ازمنطقه ممسنی به این حدودمهاجرت کرده ودراواسط قرن سیزدهم  شیرالی هارا (شیرعلی ها ) عقب رانده وخوددرجنوب این منطقه به جای آنان مستقر شدند (۲)

سردار ظفر خود اطلاعات جامع تری ازتاریخ بختیاری داشت اطلاعات مستندتری بدست می دهداو دریادداشتهای خود می نویسد : درنزدیکی مالمیر درزیر جنگلی که نزدیک اوله است شیرالی ها راه را بر کیانرسی ها بستند وچند روز در میان آنها جنگ بود آخر الامر از کیانرسی ها شکست خوردند.(۳)

۱ـحکومتگران بختیاری ص ۳۷۷ مهراب امیری به نقل ازمجله یادگار و ژاندارمری ص ۹۴ هنری فیلد ص ۲۳۲ـ ۲۳۱

۲ـ حکومتگران بختیاری مهراب امیری ص ۳۷۷

۳ـ  خاطرات سردار ظفر

شیرالی هاقبل ازمهاجرت کیانرسی ها به مالمیر غیراز خاک مکوندبیشترقلمروجانکی گرمسیرومحدوده مالمیررادرتصرف خودداشتند درنهایت ازگفته های سردار ظفر چنین استنباط میشود که مکوندی ها قبل از ورود رشید خان به مالمیر اصلادراین منطقه سکونت نداشتند. و اگر هم فرضیه قائم مقامی را بپذیریم در قرن دهم و یازدهم هـ.ق. از ممسنی به این حدود مهاجرت نمودند بایستی قبول کنیم که آنان مستقیماخود را به مناطق سردسیر بختیاری و حومه فریدن رسانیدند و با طوایف کیانرسی در هم آمیختند و سپس به مال امیر کوچ کردند. و شیرالی ها را که می خواستند از ورود آنان به قلمرو خود جلوگیری کنند عقب راندند . کیانرسی در دشت مال امیر ٬قلعه تل سکونت کردند و مکوندی ها خودرابه بخش جنوبی جانکی رسانیدند و در سرزمین قعلی شان اقامت گزیدند. و شیرالی ها به اجبار از تمام مناطق مسکونی خود عقب نشستند و در جوار مکوندی ها در نواحی رامهرمز مستقر شدند.  (۱)

تا اینکه در سال ۱۲۹۰ هـ.ق. قاید محمد جعفر شیرالی از نوادگان قائد سلیم شیرالی با تمهیداتی موفق شد اصلان خان و برادرزاده اش مرادخان را در رامهرمز به قتل برساند پس از این حادثه خانلرمیرزا احتشام السلطنه دستور داد تا شیرالی ها به نواحی بهبهان (۱) کوچ داده شوند و پس از ورود به قلمرو بهبهان عده ای ازآنهادرفریدن وبرخی هم درچشمه مرادرشیدی سکونت گزیدند بدین ترتیب مکوندیها ازطرف شمال وشرق از وراءدشت خار شترزار ومحدوده گلگیروکوه آسماری تاسرحدات باغملک ووراء مصب رودخانه علا ورودزرد واز جنوب ومغرب سرحدات رامهرمز ودشت های هفتکل وگزین تا محدوده نفت سفید رادر اختیار گرفتند.وپس از افتتاح جاده لینچ سه کاروانسرادر مناطق توله ٬گزین ٬جارو احداث کردند وبا فروش جو وعلوفه به قوافل ودریافت حق راهداری ازاین رهگذر سود سرشاری می بردند(۲)

طوله وجارو هم که درصحراست .اززیرکوه جانکی است دراین محل زراعت دیم میشود. پیشتر که آبادی جانکی بیشتر بوده ایلات مکوند درطوله وجارو اقامت داشتند حالا زراعت درستی درآن نمیشود .(3)




۱ـ حکومتگران بختیاری مهراب امیری ص ۳۷۷ ـ ۳۷۸

۲ـ حکومتگران بختیاری همان صفحه

3 - تاریخ بخیاری علیقلی خان سردار اسعد به اهتمام جمشید کیانفر چاپ دوم 1383 ص67

دشمن زیاری های مکوند

* ایل جاکی شامل دو بخش می باشد ۱- لیراوی ۲- چاربنیچه

** چهار بنیچه شامل چهار طایفه بوده ۱- بویر احمد ۲- چرام ۳- دشمن زیاری ۴- نوئی

*** دشمن زیاری شامل چهار تیره می باشد ۱- گرشاسبی ۲- گشتاسبی ۳- الیاسی ۴- باوردنیایی

تیره دشمنزیاری مکوند : چنانچه میرزا حسن فسایی (۱) در جلد ۲ فارس نامه نگاشته است طایفه دشمن زیاری شامل دو قسمت می باشد. آنچه در نواحی شولستان و ممسنی توقف دارند دشمن زیاری کهگیلویه می نامند و دشمنزیاری کهگیلویه ای هم دو قسمت می باشند. یکی را الیاسی و دیگری را گشتاسبی گویند. یکی از کلانتران لایق و شجاع طایفه دشمن زیاری رستم خان بوده که پس از به حکومت رسیدن ٬ رقبای ایلی خود یعنی طایفه گشتاسبی را سرکوب و به فکر سرنگونی فتح اله خان طیبی همسایه خود که از نفوذ و قدرتی برخوردار بود افتاد و چون خود به تنهایی قدرت و توان این کار را نداشت برای رسیدن به این هدف از خدا  کرم خان بویر احمدی که دارای قدرت و پشتوانه ایلی خوبی برخوردار بود طلب کمک نمود. خدا کرم خان ابتدا به خواسته وی لبیک گفت و توافق شد که خدا کرم خان٬ حسنعلی خان طیبی گرمسیر را بکشد و صاحب منطقه طیبی گرمسیر شود و رستم خان دشمن زیاری هم فتح اله خان طیبی سردسیر را بکشد و بر آن منطقه مسلط شود که نقشه قتل دو کلانتر طیبی گرمسیر و سردسیر در یک زمان و یک مکان ٬ در یک نشست دوستانه انجام پذیرد. رستم خان (۲) به پیمان خود وفا کرد و فتح اله خان را در منطقه ییلاقی در صحرای دالان دشمن زیاری به میهمانی دعوت کرد و در آنجا او را با کارد به قتل رساند ولی خدا کرم خان بویراحمدی به عمد یا غیر عمد و یا به لحاظ عدم توانایی از اجرای نقشه کشتن حسنعلی خان طیبی به بهانه اینکه داماد اوست خود داری کرد. ایل طیبی باکشته شدن فتح اله خان به انتقام قتل کلانتر خود طایفه دشمنزیاری راغارت کرده وتعدادی از آنهاراکشتند بطوریک این طایفه که ازنظر قدرت وجمعیت ازایل طیبی کمتربوده. منطقه دشمنزیاری راترک وبه محال بختیاری پناهنده شدند که پس از یکسال آوارگی٬ با وساطت و میانجیگری سران ایل بختیاری مجددا به محل خود بازگشتند ولی عده ای از دشمن زیاری ها در خاک بختیاری ها (در مناطقی همچون دلی - گوداژدر و  ...) ساکن شدند(مکوندی های ساکن درگودر اژدر دراوائل قرن چهاردهم هجری شمسی ازمنطقه مذکور کوچ ودرروستاهای مه سنبلی وپر بیکس که بخشی از خاک طایفه پر افتخار مکوندبودسکنا نمودندبه همین خاطر برخی از آنها کلمه گوداژدر راپسوند فامیلی خود ویا فامیل اژدری دارند این تیره در هنگام جنگ مکوندی ها با شیرالی ها جانب مکوندی ها گرفته و وارد جنگ با شیرالی شدند که پس از بیرون رانده شدن شیرالی از خاک مکوندی و له بهری و کوه شه ٬ جز طایفه مکوند شده و در روستاهای مکوندساکن شدند .

* رستم خان فرزند جمشید خان فرزند فریدون خان از تیره الیاسی و  محمد خان که هم عصر با نادرشاه افشار بوده است. از تیره گشتاسبی می باشند.



(۱) فارس نامه ناصری ٬ صفحه ۲۷۴ ٬ ج ۲ ٬ (میرزا حسن فسایی)

(۲) تاریخ و جغرافیای کهگیلویه و بویر احمد ٬ (محمد مجیدی)





روســــتا هــای مـکــــــونـد

سرتیوک علیا ـ سرتیوک سفلی ــ طوف ماری ــ جارو ــ شورباریک ـ بن آسیاب ــ فرشید آباد ــ دیمه درب ــ پربیکس ــ مه سنبلی ـ سی مایلی ـ خار شترزار ـ رودزرد کاید رفیع ــ دره خرزهره ــ طوله ــ آبلشکر وسطی ــ آبلشکرسفلی ـ شاه نشین ــ پا پر ــ  گور کرد

 

نظرات  

 
0 #1 نظری بویراحمدی 30 آبان 1396 ساعت 09:40
دوست گرامی چرا چرت و پرت می نویسی!؟
نوشته هایت پر از ابهام و تناقض است!
دوست داری واقعیات تاریخی را بنویسی یا تراوشات ذهنی و خوشایند های خودت را بنویسی!
حتی نمیدونی فرق دشمن زیاری کهگیلویه با دشمن زیاری ممسنی چیه!؟
زورت میاد این حقیقت را قبول کنی که مکوندها اصالتا ممسنی هستند و از ممسنی به بختیاری رفته اند!؟
نقل قول
 
محل کنونی شما